Een doorsnee Nederlandse woning stookt 910 kuub gas per jaar. Tegen het laatste tarief dat het CBS publiceerde kost dat €1.528. Daarvan is €791 belasting. Meer dan de helft.
Bij stroom gebeurt precies het omgekeerde, en dat is een van de vreemdste dingen in de Nederlandse energiecijfers.
De gasprijs, uit elkaar getrokken
Het CBS publiceert de eindverbruikersprijs op twee manieren: inclusief btw en energiebelasting, en zonder. Zet je die naast elkaar, dan valt het kwartje meteen.
| Gas, per m³ | Prijs |
|---|---|
| Wat je betaalt, alles inbegrepen | € 1,679 |
| Zelfde prijs zonder btw en belasting | € 0,810 |
| Verschil | € 0,869 |
Van elke euro die je aan gas kwijt bent, gaat 52 cent naar de staat. Het gas zelf plus het transport door de leiding kost samen 81 cent per kuub; er komt 87 cent bovenop.
Bij 910 kuub per jaar is dat €791. Dat is geen abstract percentage maar een bedrag dat je jaarlijks overmaakt, en het is meer dan wat het gas zelf kost.
Bij stroom klopt het niet, en dat is geen fout
Doe je dezelfde som voor stroom, dan komt er iets uit wat op het eerste gezicht onmogelijk is:
| Stroom, per kWh | Prijs |
|---|---|
| Wat je betaalt, alles inbegrepen | € 0,256 |
| Zelfde prijs zonder btw en belasting | € 0,269 |
De prijs mét belasting ligt dus lager dan de prijs zónder. Wij hebben dit drie keer nagerekend voordat we het geloofden, maar het klopt gewoon.
De verklaring is de heffingskorting. Iedere elektriciteitsaansluiting krijgt een vast bedrag aan energiebelasting terug, ongeacht hoeveel je verbruikt. Zit de belasting in de prijs verwerkt, dan zit die korting er ook in — en die is groot genoeg om de belasting die je betaalt te overtreffen. Reken je de belasting eruit, dan valt de korting ook weg, en dan blijft er een hoger getal over.
Netto betaalt een huishouden met een normaal stroomverbruik dus geen energiebelasting over stroom. Je krijgt er iets bij.
Waarom dit uitmaakt voor je keuzes
Dit is geen weetje maar een rekenregel die je overal terugziet zodra je iets wilt veranderen aan je huis.
- Een kuub gas besparen levert meer op dan het gas kost. Je bespaart €1,68, niet €0,81. Isolatie verdient zichzelf daarom sneller terug dan je op basis van de kale gasprijs zou berekenen.
- Een kilowattuur stroom besparen levert relatief minder op. Daar zit geen dikke belastinglaag in die meebespaart.
- Van gas naar stroom overstappen is fiscaal aantrekkelijk gemaakt. Een warmtepomp ruilt dure, zwaar belaste kuubs in voor kilowattuurs waar per saldo geen energiebelasting op drukt. Dat is beleid, geen toeval.
- Minder verbruiken raakt de heffingskorting niet. Die is een vast bedrag. Wie weinig stroom gebruikt, houdt er verhoudingsgewijs het meeste aan over.
Wat we hier bewust níét doen: er een advies van maken over of je moet isoleren of een warmtepomp moet nemen. Dat hangt van je huis, je budget en je plannen af, en wij kennen je huis niet. Wat we wel kunnen: het bedrag laten zien waar die afweging op rust.
Wat er níét in deze cijfers zit
Dit zijn prijzen per eenheid. Daar komt vastrecht bij: een vast bedrag per maand voor levering en voor netbeheer, dat je betaalt of je nu veel of weinig verbruikt. En de heffingskorting gaat er als vast bedrag per jaar weer vanaf. Op je echte jaarafrekening staan die posten allebei; in een prijs per kuub of per kilowattuur horen ze niet thuis, want ze bewegen niet mee met je verbruik.
Wil je zien wat dit bij jouw type woning betekent, kijk dan bij je eigen gemeente. Daar staat het gemiddelde verbruik per woningtype, doorgerekend tegen deze tarieven.
Verantwoording
Prijzen uit CBS-tabel 85666NED, eindverbruikersprijzen aardgas en elektriciteit, tweede helft van 2025, verbruiksklasse huishouden (569–5.687 m³ gas, 2,5–5 MWh stroom). Verbruik uit CBS-tabel 86159NED, peiljaar 2024. De volledige opbouw staat op de tarievenpagina, de methode in de verantwoording.